၂၈။ ေမး။ ။ သတိပ႒ာန္ ပါဠိေတာ္မွာ ၀င္ေလ ထြက္ေလရဲ႔ အစအလယ္ အဆုံး သုံးပါးလုံးကုိ ထင္ရွားေအာင္ မွတ္ရမယ္လုိ႔ ေဟာထားပါတယ္။ ပဋိသမၻိဒါမဂ္ပါဠိ ဥပကၠိေလသဥာနနိေဒၵသမွာ ၀င္ေလထြက္ေလရဲ႔ အစအလယ္အဆုံးတုိ႔ကုိ သတိနဲ႔လုိက္ျပီး ရႈမွတ္ေနသူမွာ သမာဓိပ်က္ေၾကာင္း ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေဟာထားျပန္ပါတယ္။ အဲဒီပါဠိေတာ္ႏွစ္ခုရဲ႔ အဓိပၸါယ္ဟာ သမထ ၀ိပႆနာတုိ႔နဲ႔ ျခားနားပါသလား။

ေျဖ။ ။ "သဗၺကာယပဋိသံေ၀ဒီ စေသာ ပါဠိေတာ္ႏွင့္ သကလႆ အႆသကာယႆ ပႆသကာယႆ အာဒိမဇၥ်ပရိေယာသာနံ ၀ိဒိတံ ကေရာေႏၲာ" စေသာ အ႒ကထာအရအားျဖင့္ အစအလယ္အဆုံး သိေအာင္ ရႈပုံမွာ ၀ိသုဒၶိမဂ္ ပထမ ႏွာ (၂၇၂) ၌ "အပိစ ေခါ ဖုသနာ၀ေသနစ ဌပနာ၀ေသနာ စ မနသိ ကာတဗၺံ" ဟု ျပထားသည့္အတုိင္း ႏွာသီး၀ တုိက္ရုိက္ထိရာ၌သာ ၀င္ေလထြက္ေလ၏ အစ အဆုံးကုိ သိေအာင္ ရႈျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ပါသည္။ ထုိသုိ႔ တစ္ေနရာတည္း၌ ရႈေနမွသာ သမထ သမာဓိက ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ သမထသမာဓိ ျဖစ္ေအာင္ ရႈသူမွာ ႏွာသီး၀ဌာနမွ အတြင္းဘက္သုိ႔ လုိက္၍မရႈသင့္ေၾကာင္း၊ ထုိသုိ႔ ရႈပါက အတြင္း၌ ျပန္႔လြင့္ျခင္း၊ အျပင္၌ ျပန္႔လြင့္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္းကုိ ပဋိသမၻိဒါမဂ္ပါဠိ၌ "အႆာသာဒိမဇၥ်ပရိေယာသာနံ သတိယာ အႏုဂစၧေတာ" စသည္ျဖင့္ ျပထားပါသည္။ ထုိစကားရပ္ျဖင့္ သမထ သမာဓိ ျဖစ္ေအာင္ ရႈပုံကိုသာ ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ၀ိပႆနာဥာဏ္ျဖစ္ေအာင္ ရႈရာ၌မူကား သဗၺံအဘိေညယ်ံ စသည္ျဖင့္ မည္သည့္ဌာနက ရုပ္မဆုိ ထင္ရွားေပၚလာသမွ်ကုိ ရႈသိအပ္ေၾကာင္း ေဟာျပထားပါသည္။ (ဆိပ္ခြန္ရြာ ဥဳးသုႏၵရ ေမး၍ မဟာစည္ဆရာေတာ္၏ ေျဖၾကားခ်က္)


၂၉။ ။ ေမး။ ။ ေဖာင္းတယ္ ပိန္တယ္၊ ေကြးတယ္၊ ဆန္႔တယ္ စသည္ျဖင့္ မွတ္ေနတာဟာ ပရမတ္သေဘာ မဟုတ္ဘဲ ပညတ္ပဲ ထင္တယ္ မဟုတ္ပါလား။

ေျဖ။ ။ ၀ိပႆနာကုိ ေကာင္းေကင္း အားမထုတ္ဖူးတဲ့ အခ်ိဳ႔ပုဂၢိဳလ္ေတြက ေကြးတယ္ ဆန္႔တယ္လုိ႔ မွတ္ရင္ လက္ေျခပုံသ႑ာန္ ပညတ္ေတြ ထင္ေနမွာေပါ့။ ညာလွမ္းတယ္၊ ဘယ္လွမ္းတယ္လုိ႔ မွတ္ရင္ ေျခကားရား သ႑ာန္ပညတ္ ထင္ေနမွာေပါ့။ ေဖာင္းတယ္ ပိန္တယ္လုိ႔ မွတ္ရင္ ဗုိက္ပုံသ႑ာန္ ပညတ္ၾကီး ထင္ေနမွာေပါ့ လုိ႔ သူတုိ႔ရဲ႔ ထင္ျမင္ခ်က္ကုိ ေျပာၾကတယ္။ အဲဒီလုိ ေျပာတာဟာ ရႈခါစ ပုဂၢိဳလ္အတြက္ေတာ့ မွန္သင့္သေလာက္ မွန္မွာပါပဲ။

ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔ ထင္တဲ့အတုိင္း ပညတ္ခ်ည္း ထင္ေနမယ္ဆုိတာကေတာ့ မမွန္ပါဘူး။ ရႈခါစမွာ ပညတ္လည္း ထင္ပါတယ္။ ပရမတ္ လႈပ္ရွားမႈလည္း ထင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႔ကလည္း ပရမတ္လႈပ္ရွားမႈ သေဘာကုိသာ ရႈရမယ္လုိ႔ ညႊန္ျပၾကတယ္။ အဲဒါကလည္း အားထုတ္ခါစ ပုဂၢိဳလ္အတြက္ မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အလုပ္ပါပဲ။ အားထုတ္ခါစမွာ ပညတ္ကုိ လုံးလုံး ေမ့ေပ်ာက္ထားဖုိ႔ ဆုိတာဟာ လက္ေတြ႔မွာေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အလုပ္ပါပဲ။

ျဖစ္ႏုိင္တာကေတာ့ ေလာကေ၀ါဟာရအတုိင္း ပညတ္နဲ႔ တြဲျပီး ရႈမွပဲ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမတ္စြာဘုရားကုိက ဂစၧာမီတိ ပဇာနာတိ၊ သြားသည္ဟု သိ၏။ သမိဥၥိေတ၊ ေကြးသည္ရွိေသာ္။ ပသာရိေတ၊ ဆန္႔သည္ရွိေသာ ဤသုိ႔စသည္ျဖင့္ ပညတ္ေ၀ါဟာရနဲ႔ပဲ ေဟာထားပါတယ္။

၀ိတၳဘတီတိ ပဇာနာတိ၊ ေတာင့္တင္းသည္ဟု သိ၏။ သမုဒီရတီတိ ပဇာနာတိ၊ ေရြ႔လ်ားသည္ဟု သိ၏ ဤသုိ႔ စသည့္ ပရမတ္ ေ၀ါဟာရသက္သက္နဲ႔ မေဟာခဲ့ပါဘူး။ အမွန္မွာေတာ့ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာတဲ့အတုိင္း သြားတယ္၊ ေကြးတယ္၊ ဆန္႔တယ္ စသည္ျဖင့္ ပညတ္ေ၀ါဟာရနဲ႔ ရႈေနေပမဲ့လုိ႔ သတိသမာဓိက ရင့္က်က္လာတဲ့အခါမွာ ပုံသ႑ာန္ ပညတ္ေတြ အကုန္ေပ်ာက္ျပီးေတာ့ ေတာင့္တင္းလႈပ္ရွားတဲ့ သဘာ၀သက္သက္သာ ထင္ပါတယ္။ (၀ိပႆနာအေျခခံတရားေတာ္)